Epilogue

7 October 2007

07 Οκτωβρίου 2007

Oι καταδύσεις στα ναυάγια της Μήλου ολοκληρώθηκαν. Κάνοντας έναν σύντομο απολογισμό έχουμε να αναφέρουμε τα εξής:

· 30 καταδύσεις σε βάθη 35-75 μέτρα
· συνολικός χρόνος βυθού 955 λεπτά
· συνολικός χρόνος καταδύσεων 2.380 λεπτά
· 2.370 υ/β φωτογραφίες

Το πιο σημαντικό είναι ότι όλα έγιναν χωρίς τον παραμικρό συμβιβασμό στον τομέα της ασφάλειας. Παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες των πρώτων ημερών, τις αστοχίες εξοπλισμού και υλικών και το βαρύ πρόγραμμα, μπορέσαμε να φέρουμε εις πέρας όλο τον όγκο της εργασίας που θέλαμε. Η αποστολή στη Μήλο τελείωσε χωρίς το παραμικρό συμβάν ή ατύχημα.

Το MDP βέβαια δεν τελειώνει εδώ. Έχουμε να συνεχίσουμε με την ιστορική έρευνα καθώς και με την μελέτη και την επεξεργασία του υλικού που συγκεντρώθηκε. Είναι και αυτά μέρη του project τα οποία χρειάζονται σοβαρότητα στην προσέγγισή τους, προσπάθεια, υπομονή και πρέπει να διεκπεραιώνονται με πραγματική αγάπη για την μάθηση και την ιστορία. Είναι από μόνα τους μια εξερεύνηση – εξίσου συναρπαστική – όχι στον βυθό, αλλά μέσα στον χρόνο, σε πληροφορίες, γεγονότα και πρόσωπα. Φιλοδοξούμε να παρουσιάσουμε ένα αποτέλεσμα το οποίο θα είναι πραγματικά αξιόλογο και θα προσφέρει ουσιαστικά στην ανάδειξη της ιστορίας του τόπου μας. Αυτή θα είναι και η καλύτερη ανταμοιβή για την προσπάθειά μας.

Η ομάδα του MDP

——————————

October 7th 2007

The dives on the wrecks of Milos Island are now completed. Rounding up some data, we report the following:

· 30 dives at depths of 35-75 m
· Total bottom time 955 minutes
· Total dive time 2,380 minutes
· 2,370 u/w photos

Most importantly, everything was done without a single compromise in terms of safety. In spite of the adverse weather during the first days, some equipment failures and the heavy schedule, we managed to carry out the amount of work we were aiming for. The expedition on Milos Island is over without any incident or mishap.

The MDP does not end here. We now have to continue the historical research and processing of the material we collected. These are all aspects of the project that need commitment, special effort and patience. They constitute another type of exploration into history that is equally fascinating. We aspire to present high quality output that is going to promote the naval heritage of our country. This will be the best reward to our efforts.

The MDP Team


Day 10: 30.09.2007

30 September 2007

Ξημέρωμα της τελευταίας ημέρας καταδύσεων στα ναυάγια της Μήλου. Η αναχώρηση έγινε στις 08:00 για να προλάβουμε δύο καταδύσεις πριν την αναχώρηση άλλων δύο μελών της αποστολής.

Η πρώτη κατάδυση της ημέρας έγινε στο “Σίφνος” με στόχο την λήψη των τελευταίων φωτογραφιών για το φωτομωσαικό. Επίσης πραγματοποιήθηκε και μία δεύτερη επίσκεψη στο ακομοδέσιο και διείσδυση στο επίπεδο του κυρίως καταστρώματος. Ανακαλύφθηκε και πρόσβαση στο μηχανοστάσιο αλλά δεν προβήκαμε σε περεταίρω εξερεύνηση λόγω πίεσης χρόνου.

Μετά από 105 λεπτά κατάδυσης, η ομάδα αναδύθηκε και σύμφωνα με το αυστηρό πρόγραμμα της ημέρας κατευθυνθήκαμε με ταχύτητα στο Άρτεμις Πίττα για την δεύτερη κατάδυση.

D10_05 Φορτίο στα αμπάρια του ‘Αρτεμις Πίττα’ / Cargo inside the holds of ‘Artemis Pitta’

Μία ομάδα τριών δυτών αφιέρωσε 40 λεπτά σε βάθη 36-43 μέτρων για την φωτογραφική αποτύπωση. Ο συνολικός χρόνος κατάδυσης ήταν 74 λεπτά ενώ τραβήχτηκαν 172 φωτογραφίες για την συρραφή του μωσαϊκού.

D10_01 Οι λεβητες στο ‘Άρτεμις Πίττα’ / ‘Artemis Pitta’ - the boilers

Η υπόλοιπη ημέρα αφιερώθηκε σε μαζέματα και αποκατάσταση εξοπλισμού.

The last day of diving at the wrecks of Milos dawns. Our boat left Adamas at 08:00, early enough to make two dives before the departure of two of our team members.

The first dive of the day was conducted at the “Sifnos” to take some extra shots needed for the photo stitching. We also made a second dive to visit the accommodation and penetrate it at the main deck level. We discovered access to the engine room but no further exploration was attempted due to time limitation.

D10_04 ‘Αρτεμις Πίττα’ - η πλώρη - 1 / ‘Artemis Pitta’ - the bow - 1

After 105 minutes of dive time, the team surfaced and we headed towards “Artemis Pitta” according to our tight schedule for a second dive.

D10_03 ‘Αρτεμις Πίττα’ - η πλώρη - 2 / ‘Artemis Pitta’ - the bow - 2

A team of three divers spent 40 minutes at depths between 36-43 meters to take photos. Total dive time was 74 minutes and 172 photos were taken for the photo stitching.

The rest of the day was spent packing and cleaning the gear.

D10_02 Τελευταία μερα - αποκατάσταση εξοπλισμού / Last day - Tidying up


Day 9: 29.09.2007

29 September 2007

Μείνανε μόνο δυο μέρες μέχρι να τελειώσει το project. Η κούραση έχει αρχίσει και φαίνεται σε όλους μας. Η μέρα ξεκινάει στις 07:00 με μεταφορά και φόρτωμα του εξοπλισμού στο σκάφος. Οι καταδύσεις τελειώνουν περίπου στις 15:00 και ακολουθεί προετοιμασία του εξοπλισμού και των μιγμάτων. Η διαδικασία αυτή γίνεται στο Ναυτικό Όμιλο Μήλου και διαρκεί μέχρι τις 21:00 – 22:00. Το βράδυ τελειώνει με συζήτηση και τον σχεδιασμό των καταδύσεων της επόμενης μέρας. Φυσικά μέσα στις προτεραιότητές μας ανήκει και η ενημέρωση , του ΤΗΘΥΣ.

D09_06 Η μίξη των αερίων συνεχίστηκε μεχρι αργά το βράδυ / Mixing gases until late at night

Μετά από πληροφορίες που συλλέξαμε από τους ντόπιους και την καταχώρηση στο έγγραφο με αριθμό πρωτοκόλλου 1630/18.10.1948 του Λιμεναρχείου Μήλου, ότι το μεγαλύτερο μέρος του φορτηγού ατμόπλοιου ‘Πόπη Σιγάλα’ έχει ανελκυστεί και ότι ελάχιστα υπολείμματα παραμένουν στον βυθό, αποφασίσαμε να μην καταδυθούμε σε αυτό και να επισκεφθούμε σήμερα για μια ακόμη φορά το ναυάγιο του ‘Σίφνος’ το οποίο λόγω του βάθους στο οποίο βρίσκεται, είναι αυτό που απαιτεί την μεγαλύτερη προσπάθεια και τον περισσότερο χρόνο.

D09_01 Η πλώρη του ‘Σίφνος’ / ‘Sifnos’ - the bow

Το μεγάλο πλεονέκτημα των ψηφιακών μηχανών έλαμψε σήμερα: σε μια μόνο κατάδυση τραβήχτηκαν 176 φωτογραφίες προκειμένου να φτιαχτεί ένα φωτομωσαϊκό του ΣΙΦΝΟΣ. Αυτός ήταν και ο σκοπός της μιας από τις δυο καταδύσεις της σημερινής μέρας οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από δυο ζευγάρια. Το πρώτο ανέλαβε την φωτογραφική αποτύπωση του ναυαγίου και το άλλο ζευγάρι ανέλαβε να ερευνήσει την περιοχή της πλώρης. Εκεί το πλοίο είναι σπασμένο. Το κατάστρωμα της πλώρης και τα πρώτα μέτρα του κυρίως καταστρώματος έχουν υποχωρήσει και βρίσκονται μέσα στο πρωραίο αμπάρι. Το σκάφος έχει μια περίεργη κλίση. Ενώ επικάθεται σε όρθια θέση, η πλώρη (με τις δυο άγκυρες στη θέση τους) κοιτάει προς την επιφάνεια.

D09_02 Η δεξιά άγκυρα του ΄Σίφνος’ / ‘Sifnos’ - the starboard anchor

Το προφίλ μας ήταν και πάλι 75 μέτρα / 25 λεπτά. Εκμεταλλευόμενοι τον επιπλέον αυτό χρόνο ξεκινήσαμε το φωτομωσαϊκό αποτυπώνοντας το ναυάγιο όπως βρίσκεται σήμερα στον βυθό.

D09_03 Δοκιμάζοντας τα πειραματικά dive computer ‘Explorer’ της HydroSpace Engineering - 1 / Testing the experimental HS Explorer dive computers - 1

With just two days remaining until the project completion, fatigue is beginning to show on everyone. Our day begins at 07:00 by transporting and loading the heavy gear on the boat. Dives end at around 15:00 and then we got to do the gas mixing and preparations for the following day. This is done at the Milos Yachting Club till 21:00 or even 22:00 at night. Our day ends with planning for the next day’s diving and preparing updates of our website.

We decided not to dive the S/S “Popi Sigala” since the Milos Port Authority and many locals have reported that most of the ship has been salvaged and nothing but debris remains underwater. Instead, we visited S/S “Sifnos” which due to the large depth, it requires a lot more time and effort to explore.

The supremacy of digital over film was confirmed today. During a single dive, 176 photos were taken in order to produce a composition of the entire wreck. This was the sole objective for one of the two dives on the day. The second pair took photos of the bow section where the ship is broken. The forecastle deck and parts of the main deck have collapsed and now lie inside the front hold. The bow (with the two anchors still in position) rests at an awkward position. While it sits upright, it points towards the surface.

D09_04 Το πρωραίο τμήμα του ‘Σίφνος’ / Scootering towards the bow of ‘Sifnos’

Our dive profile was 25 minutes at 75 meters. Taking advantage of this slightly increased bottom time we managed to gather enough photos in order to produce the composition of the wreck as it rests at the bottom of the sea.

D09_05 Δοκιμάζοντας τα πειραματικά dive computer ‘Explorer’ της HydroSpace Engineering - 2 / Testing the experimental HS Explorer dive computers - 2


Day 8: 28.09.2007

28 September 2007

Ο καλός καιρός συνεχίζεται και πραγματοποιήσαμε άλλες δυο καταδύσεις στο ‘Σίφνος’.

Ενώ ετοιμαζόμασταν για την πρώτη βουτιά της ημέρας μας πλησίασε ένας ψαράς και αφού έδεσε δίπλα μας άρχισαμε να κουβεντιάζουμε. Ηλικίας 81 ετών, θυμόταν τους Γερμανούς και τη βύθιση του ‘Σίφνος’ απο την Luftwaffe. Μας είπε χαρακτηριστικά ότι βαρέλια με λάδι τα οποία μετέφερε το πλοίο επέπλευσαν μετά τη βύθιση του τελευταίου. Αυτά περισυλλέχτηκαν από τους κατοίκους βοηθώντας τους να ανταπεξέλθουν στα δύσκολα χρόνια της κατοχής.

Μάθαμε επίσης ότι τα συντρίμμια που βρίσκονται ρηχότερα στα 20 περίπου μέτρα βάθος δεν ανήκουν στο ‘Σιφνος’ αλλά σε άλλο ναυάγιο, μια φορτηγίδα σύμφωνα με τα λεγόμενά του. Εξηγήθηκαν έτσι οι παρατηρήσεις μας ότι το ναυάγιο βρίσκεται ολόκληρο και όχι σπασμένο με το ρηχότερο κομμάτι του να αποτελείται από λαμαρίνες στα ρηχά όπως ήθελαν οι μέχρι τώρα πληροφορίες που είχαμε πάρει.

Ύστερα από μια επίσκεψη στο πρυμναίο αμπάρι κινηθήκαμε για το περισσότερο χρόνο της παραμονής μας στο χώρο της μεσαίας υπερκατασκευής και στο κυρίως κατάστρωμα στο πρωραίο τμήμα του πλοίου. Η τύχη μας έδωσε απίστευτη ορατότητα. Ανεβαίνοντας συνεχίσαμε να βλέπουμε το ναυάγιο μέχρι και από τα 30 μέτρα βάθος! Παρόλα αυτά το ρεύμα ήταν μέτριο και δυσκόλεύε την κίνηση γύρω από τη γεμάτη παραγάδια και δίχτυα υπερκατασκευή.

Το προφίλ των 25 λεπτών στα 75 μέτρα μας έδωσε λίγο παραπάνω χρόνο για συλλογή φωτογραφικού υλικού και παρατήρηση του ναυαγίου.

——————————

 

Another fine day with calm seas allowed us to complete another two successful dives on the wreck of “Sifnos”.

As we were preparing our kit for the first dive a small fishing boat came alongside. Her captain, an 81-year old fisherman, could still recall the Germans and the sinking of “Sifnos” by the Luftwaffe. He told us that a number of oil drums, part of the ships cargo, floated away from the wreck when she sunk. These drums were collected by the locals and proved of great help during the German occupation.

We also discovered that the pieces of wreckage which lie closeby at 20 meters of depth are not part of the wreck of “Sifnos” but belong to a barge. This information confirms our observation that the wreck is still in one piece instead of three as we were initially told by some locals.

After briefly visiting the aft hold, we spent the rest of our bottom time at the accomodation and fore main deck area. The visibility today was quite impressive. We could still see the wreck during our ascent from the 30 meter stop. Nevertheless the current was more noticeable and made it difficult to move about the superstucture which is covered with fishing nets and lines.

Our 25 minute profile at 75 meters allowed us to stay a bit longer than yesterday and snap some more photographs whilst exploring the wreck.


Day 7: 27.09.2007

27 September 2007

Σήμερα πραγματοποιήσαμε την τρίτη και τέταρτη κατάδυση στο ναυάγιο του “Σίφνος”. Κινηθήκαμε κατά κύριο λόγο στο πρυμναίο τμήμα του σκάφους και στο ακομοδέσιο όπου και συνεχίσαμε την φωτογράφιση και αποτύπωση του ναυαγίου.

Οι συνθήκες κατάδυσης ήταν ιδανικές, με λίγο ρεύμα και ορατότητα που ξεπερνούσε τα 15 μέτρα. Τα βάθη και οι χρόνοι παραμονής δεν διέφεραν απο την προηγούμενη ημέρα.

Δυστυχώς ο χρόνος παραμονής στο βάθος όπου βρίσκεται το ‘Σιφνος’ είναι περιορισμένος (μισός σε σχέση με αυτόν που είχαμε στα πιο ρηχά ναυάγια). Προκειμένου να μεγιστοποιήσουμε το έργο σε κάθε κατάδυση χωρίς να μειώνουμε τα ποσοστά ασφαλείας αποφασίσαμε από αύριο να κάνουμε προφίλ 25 λεπτών στα 75 μέτρα βάθος.

————————

Today we conducted another 2 dives on the wreck of “Sifnos”. We spent most of our dive time at the wrecks’ aft section and the accommodation area in order to document and photograph a number of planned points of interest.

Diving conditions were ideal with slight current and visibility exceeding 15 meters. Bottom times and total dive times where the same as yesterday.

Unfortunately due to its depth the bottom time on “Sifnos” is limited to half of that which we were spending on shallower wrecks such as the “Artemis Pita”. In order to increase our underwater productivity tomorrow, we have decided to amend our profile to 25 minutes at a depth of 75 meters.


Day 6: 26.09.2007

26 September 2007

Ίσως κατάντησε μονότονο να ξεκινάμε κάθε ενημερωση με δελτίο καιρού… Όμως το πως θα προχωρήσουμε εξαρτάται ολοκληρωτικά από τον καιρό. Ότι περιμέναμε εδώ και σχεδόν μια εβδομάδα πραγματοποίηθηκε. Μπουνάτσα και κατάδυση στο ναυάγιο του Α/Π ‘Σίφνος’.

Το ναυάγιο αποδείχτηκε πιο βαθύ απ’οτι έλεγαν οι πληροφορίες. Έχοντας πάντως ενεργήσει προνοητικά είχαμε κάνει μια πρόχειρη έρευνα με το sonar του RIB και είχαμε εκτιμήσει ότι το ναυάγιο αρχίζει από περίπου τα 60 μέτρα και τελειώνει στα 75. Οι εκτιμήσεις μας αποδείχτηκαν σωστές.

Οι καταδύσεις είχαν ως εξής:

• Μέγιστο βάθος 76 μέτρα

• Χρόνος παραμονής στο ναυάγιο: 20 λεπτά

• Συνολικός χρόνος κατάδυσης: 91 λεπτά

• Αέρια κατάδυσης: trimix 15/55, nitrox 50 και Ο2

Απ’ όσο ξέρουμε στο ‘Σίφνος’ δεν έχει καταδυθεί μέχρι σήμερα κανείς άλλος. Η ικανοποίηση του να καταδυθεί κάποιος σε ένα απάτητο ναυάγιο, το να είναι ο πρώτος που το επισκέπτεται δεν συγκρίνεται με τίποτε για τους πραγματικά αφοσιωμένους στην ναυαγιοκατάδυση.

To ‘Σίφνος’ φορτηγό ατμόπλοιο, μήκους 75,59 μέτρων, ναυπηγήθηκε το 1917 στις Η.Π.Α. Βυθίστηκε στις 23 Απριλίου του 1941 στην είσοδο του κόλπου του Αδάμαντα (Καλαμαρόκαβος) μετά από επίθεση γερμανικών αεροπλάνων.

Θύματα: 4 άτομα του πληρώματος

Φορτίο: 600 τόνοι βαρέλια λάδι, κρασί, σαπούνια, φασκόμηλο, μέλι, βρώμη και σάκοι ταχυδρομείου.

Είχαμε πληροφορηθεί από τους ντόπιους ότι το πλοίο βρίσκεται κομμένο σε τρία κομμάτια. Η πληροφορία αυτή αποδείχτηκε ανακριβής εφόσον το ναυάγιο είναι ένα κομμάτι και μάλιστα σε αρκετά καλή κατάσταση με μόνο τη πλώρη και το καταστρωμά της να έχουν σπάσει, αναγνωρίσιμα όμως και μαζί με το υπόλοιπο πλοίο. Τα αμπάρια είναι ανοικτά και έυκολα επισκέψιμα. Η μεσαία υπερκατασκευή έχει αρκετές πετονιές, παραγάδια και δίχτυα γεγονός που περιπλέκει την προσέγγιση σε αυτή και κατ’ επέκταση την παρατήρηση και αποτύπωσή της.

Σκοπός της κατάδυσης ήταν η επίσκεψη του ναυαγίου και ο προσδιορισμός της κατάστασής του. Προγραμματίζοντας, στις επόμενες καταδύσεις θα συγκεντρωθεί περεταίρω φωτογραφικό υλικό και θα συνεχίσουμε με την αποτύπωση του ναυαγίου.

——————–

It is becoming a bit monotonous starting each day with the weather report but unfortunately the weather plays a big role in the whole expedition. What we have been expecting for the whole past week has finaly happened today! Calm seas enabled us to finaly dive the wreck of “S/S Sifnos”.

The wreck turned out to be a bit deeper than what we were told by local fishermen. However on Day 1 we had surveyed the wreck site using the RIBs sonar and had noted that the wreck lies between 60 and 75 meters. That was indeed the case!

Dive details as follows:

Maximum depth: 76 meters

Bottom Time: 20 minutes

Total dive time: 91 minutes

Diving gases: Trimix 15/55, Nitrox 50 and O2

As far as we know the wreck of “Sifnos” had never been dived before and we are the first dive team to visit her since she sunk. The satisfaction of diving a wreck that no other person has visited before can’t be described with words and doesn’t compare with anything as any wreck hunter will tell you.

“Sifnos” was a cargo steam ship, built in 1917 in the USA with a total length of 75,59 meters. She was sunk on the 23rd of April 1941 in the entrance of Adamas Bay after having been bombed by the Luftwaffe.

Four of her crew members were lost. It is said that she was carrying 600 tons of oil in drums, wine, soap, provisions and mail.

 

We were told by the locals that the wreck is broken in three different parts. This information was proved wrong as the wreck lies in one piece and fairly intact with the exception of her bow which is buckled. The cargo holds can easily be penetrated even with three sidemounted stage bottles and scooters. The accommodation is covered with nets and fishing tackle which complicates the approach for the photographers.

The purpose of this dive was to gain a general view of the wreck and its condition. We have already planned the next few dives on this wreck in order to obtain more photographic evidence and a more detail examination of a number of points of interest.


Day 5: 25.09.2007

25 September 2007

Σήμερα ο καιρός επιτέλους παρουσίασε σημαντική βελτίωση. Όχι όμως τόσο, ώστε να μας επιτρέψει να καταδυθούμε έξω από τον κόλπο του Αδάμαντα. Οι σημερινές καταδύσεις λοιπόν έγιναν στο ‘Μαρία Σταθάτου’ με σκοπό να καταδυθούμε στο βαθύτερο και πιο εκτεθειμένο στο καιρό ‘Σίφνος’ αύριο. Το ‘Μαρία Σταθάτου’ ήταν φορτηγό ατμόπλοιο, μήκους 125,5 μέτρων και ναυπηγήθηκε το 1922 στην Αγγλία. Βυθίστηκε στις 26 Απριλίου 1941 στο λιμάνι του Αδάμαντα από την Luftwaffe.

• Μέγιστο βάθος 44 μέτρα

• Χρόνος παραμονής στο ναυάγιο: 40 λεπτά

• Συνολικός χρόνος κατάδυσης: 74 λεπτά

• Αέρια κατάδυσης: trimix 21/35, nitrox 50 και Ο2

Σκοπός ήταν η γενική περιφορά στο χώρο και η συγκέντρωση φωτογραφικού υλικού. Είχαμε ήδη πληροφορίες οτι από το πλοίο είχε ανελκυστεί το μεγαλύτερο μέρος του για παλιοσίδερο και οτι απέμενε μόνο το κατωκάραβο.

Πράγματι όπως διαπιστώσαμε απομένει μόνο το σκάφος στην περιοχή της πλώρης, το κατωκάραβο και οι εγκάρσιες φρακτές (μπουλμέδες) των αμπαριών.Από το μέγεθος των εναπομεινάντων τμημάτων γίνεται αμέσως φανερό οτι επρόκειτο για ένα μεγάλο και επιβλητικό πλοίο. Πέραν αυτών όμως, μόνο σκόρπιες λαμαρίνες και κομμάτια σίδερο υπάρχουν πλέον στον βυθό. Επίσης παραμένουν σωροί κάρβουνο από το φορτίο του πλοίου στην περιοχή των αμπαριών.

Η ορατότητα λόγω των δυνατών ανέμων των προηγούμενων ημερών ήταν μέτρια. Παρόλο που μας λύπησε το γεγονός οτι το ναυάγιο είναι έτσι άσχημα σπασμένο, οι σκηνές που είδαμε θα μείνουν έντονα χαραγμένες στη μνήμη μας καθώς τα ασύμμετρα κομμάτια που ξεπροβάλουν μέσα από το ημίφως δημιουργούν έντονα ατμοσφαιρικές και απόκοσμες εικόνες.

Η καλή τύχη συνεχίστηκε: κατά την επιστροφή μας στο λιμάνι το RIB μας εγκατέλειψε από μηχανική βλάβη και μοιραία θα συνεχίσουμε το project με μόνο το τρεχαντήρι μας.

——————–

Finally the weather is starting to show considerable improvement! Unfortunately though, not enough to enable us to dive outside Adamas Bay. Today’s diving took place once again in Adamas Bay, but this time we chose a different site, the wreck of “Maria Stathatou”. “Maria Stathatou” was a cargo steamer, 125.5 meters in length and built in 1922 in England. It was sunk in 1941 in Adamas Bay by Luftwaffe.

• Depth 44 meters

• Dive time 40 minutes

• Total run time: 74 minutes

• Diving mixes: trimix 21/35, nitrox 50 και Ο2

Today’s mission was dedicated in superficially exploring the wreck and photographing any points of interest. We’ve already been informed that most of the wreck was salvaged and that the only remaining part is the ships flat bottom.

Indeed when we made it to the seabed what we saw was that the only parts of the ship still standing were the bow, the ships flat bottom and a number of cargo hold bulkheads. The size of all these remaining parts of the wreck emphasize her massiveness. A number of steel plates can also be seen scattered around the wreck. Piles of coal (her cargo when she was sunk) were also spotted in the holds area.

The visibility can once more be described as average due to the strong winds. Our good luck has struck once more; whilst returning to the harbour the RIB’s outboard broke down, leaving us with only one boat to finish off this project.

We are hoping the weather will enable us to dive the deeper wreck of “Sifnos” outside Adamas Bay tomorrow morning!


Day 4: 24.09.2007

24 September 2007

Ο αέρας επιμένει με ένταση 6 – 7 μποφόρ και εμείς συνεχίσαμε τις καταδύσεις στο ‘Αρτεμις Πίττα’.

Προκειμένου να δούμε όσα περισσότερα μπορούμε, αυξήσαμε την παραμονή στο ναυάγιο σε 40 λεπτά με συνολικό χρόνο κατάδυσης 74 λεπτά. Η ορατότητα χειροτέρεψε κι άλλο.

Εκτός από γενικές φωτογραφίες, σκοπός των καταδύσεων ήταν και η επίσκεψη δυο συγκεκριμένων σημείων. Το πρώτο είναι στον βυθό, δίπλα στην δεξιά πλευρά του πλοίου και περίπου στην μέση του μήκους του, όπου βρίσκονται πεσμένα το φουγάρο και το πρωραίο άλμπουρο. Το δεύτερο είναι το λεβητοστάσιο όπου υπάρχει εύκολη πρόσβαση καθώς στο σημείο αυτό η φρακτή (μπουλμές) μεταξύ του λεβητοστασίου και πρυμναίου αμπαριού, αλλά και το κυρίως κατάστρωμα έχουν υποχωρήσει. Επίσης πραγματοποιήσαμε μια σύντομη διείσδυση στην πρωραία υπερκατασκευή (καμπούνι).

Μετά από συζητήσεις με ντόπιους διασταυρώσαμε τις παρατηρήσεις μας, ότι δηλαδή σε κάποια στιγμή μεταπολεμικά, ανελκύστηκαν κομμάτια του πλοίου για παλιοσίδερο.

Τέλος, η επιτυχία της ημέρας: δύο φακοί HID σταμάτησαν να λειτουργούν και ένας έσπασε. Ξαφνικά οι φακοί έγιναν το πιο πολύτιμο resource του project και χρειάστηκε να τηλεφωνήσουμε σε φίλους και γνωστούς να μας στείλουν επιπλέον με courrier από Αθήνα!

——————–

The winds are still blowing force 6-7 and as such we are once again diving the wreck of “Artemis Pitta” within Adamas Bay.

In order to see as much as possible, we extended our bottom time to 40 minutes will a total runtime of 74 minutes. The visibility has worsen once more.

Today’s mission was to photograph once again but also included visits to specific areas on the wreck. The first point of interest was on the seabed next to the right side of the ship and about amidship, where the funnel and the forward mast lie. The second point of interest was the boiler room which was easily accessible as the bulkhead in between the boiler room and the aft hold together with the main deck have all collapsed in that area. A quick penetration also took place in the forecastle.

After some discussions with the locals our observations were confirmed; following the war parts of the wreck have been salvaged.

Finally today’s accomplishments included: Two HID torches which stopped working and another one which broke. We are getting desperate for torches and have phoned a number of friends in Athens in order to have some couriered over to us.


Day 3: 23.09.2007

23 September 2007

Ο αέρας εξακολουθεί να φυσά με ένταση. Αν και έγινε άρση του απαγορευτικού χθες τον απόγευμα σήμερα ξαναέδωσε το λιμεναρχείο καινούργιο απαγορευτικό.

Το γεγονός μας εμποδίζει να καταδυθούμε στα υπόλοιπα ναυάγια του Αδάμαντα κι΄ έτσι συνεχίσαμε τις καταδύσεις στο ναυάγιο του Άρτεμις Πίττα.

Χρησιμοποιήσαμε τα ίδια αέρια και τους ίδιους χρόνους βυθού όπως και τις προηγούμενες ημέρες. Η ορατότητα έγινε λίγο χειρότερη λόγω του ισχυρού κυματισμού.

Κατά την διάρκεια της κατάδυσης δεν συναντήσαμε τα μαγιάτικα που είδαμε τις δυο προηγούμενες ημέρες. Όλοι περιμένουμε να πέσει ο άνεμος για να καταδυθούμε και τα υπόλοιπα ναυάγια του κόλπου.

——————–

The wind is still blowing hard which restricts our diving once again. Even though the weather warning was lifted since yesterday evening, the Coast Guard has issued a new weather warning again this morning. As such we are restricted once more to diving in the Bay on the wreck of Artemis Pitta.

We use the same plan as the previous two days. Visibility has worsened which makes it harder for the photographers. This time we don’t come across the usual suspects (the school of jacks).

We can’t wait for the winds to calm down so that we can visit different dive sites.


Day 2: 22.09.2207

22 September 2007

Το λιμεναρχείο έδωσε απαγορευτικό λόγω των ισχυρών βορειοανατολικών ανέμων της τάξεως των οχτώ Μποφώρ που φυσούν στο Αιγαίο. Αν και η ένταση των ανέμων δεν είναι τόσο ισχυρή μέσα στον κόλπο του Αδάμαντα παρόλα αυτά ο αέρας και ο κυματισμός δυσκολεύουν σημαντικά το έργο μας.

Φτάσαμε και πάλι στο σημείο που βρίσκεται βυθισμένο το Άρτεμις Πίττα, το οποίο έχουμε σημαδέψει με δυο σημαδούρες και καταδυθήκαμε. Ο στόχος σήμερα ήταν να επισκεφθούμε τα σημεία που εντοπίσαμε την προηγούμενη ημέρα να τα ερευνήσουμε και να τα φωτογραφήσουμε. Καταδυθήκαμε σε τρεις ομάδες. Η είσοδος και η έξοδος στο νερό ήταν δύσκολες λόγω του δυνατού νερού και του κυματισμού. Όπως και στην κατάδυση της προηγούμενης ημέρας ένα μεγάλο κοπάδι μαγιάτικα ήρθε κοντά μας και μας συντρόφευσε καθ’ όλη την διάρκεια της βουτιάς. Η ορατότητα ήταν λίγο καλύτερη από χθες.

Σήμερα επισκεφθήκαμε τα ενδότερα των αμπαριών. Παντού βρίσκεται διάσπαρτο το φορτίο που μετέφερε το Άρτεμις Πίττα στις γερμανικές μονάδες του νησιού.

Όπως και χθες περάσαμε από το σημείο που βρίσκονται δύο πυροβόλα. Μέσα και γύρω από το ναυάγιο βρίσκονται πολλά μεγάλα στρατιωτικά βαρέλια με τα οποία μετέφεραν καύσιμα στα Γερμανικά στρατεύματα κατά την διάρκεια του πολέμου.

Τα βάθη και οι ώρες παραμονής ήταν όπως και της προηγούμενης ημέρας.

——————–

The Coast Guard has issued a weather warning regarding the gale force winds (force 8 on the Beaufort scale) which are blowing in the Aegean. Even though the wind is not as strong in Adamadas Bay, the size of the waves make the entry and exit into the water, difficult for the team.

We arrive once again at the wreck site of Artemis Pitta which we’ve marked with a couple of large buoys and a down line. Today’s mission is to visit specific sites we’ve identified in previous dives in order to document and photograph them. We dive in three teams. Once more, as we jump in the water we are greeted by a large school of Jacks which follow us around through out the whole dive.

Visibility seems better than Day 1.Today we visited the inner holds. Scattered cargo carried by Artemis Pitta for the German Units of the island, can be seen all around. Once more we come across the two machine guns which we visited and extensively photographed yesterday. Inside and all around the wreck a large number of barrels can be seen. These barrels were used for carrying fuel to the German Units during the war.

Dive times and depths remain the same as yesterday.


Day 1: 21.09.2007

21 September 2007

Πρώτη ημέρα καταδύσεων. Ο καιρός όπως αναμενόταν δεν μας επέτρεψε να καταδυθούμε στα βαθύτερα ναυάγια που βρίσκονται έξω από τον κόλπο του Αδάμαντα. Έτσι, οι σημερινές καταδύσεις πραγματοποιηθήκαν στο ναυάγιο του «Άρτεμις Πίττα». Πρόκειται για ένα φορτηγό ατμόπλοιο, μήκους 73,5 μέτρων, ναυπηγήσεως 1906. Βυθίστηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1943 στο λιμάνι του Αδάμαντα από την R.A.F.


• Μέγιστο βάθος 45 μέτρα

• Χρόνος παραμονής στο ναυάγιο: 30 λεπτά

• Συνολικός χρόνος κατάδυσης: 60 λεπτά

• Αέρια κατάδυσης: trimix 21/35, nitrox 50 και Ο2

Σκοπός ήταν η γενική περιφορά στο χώρο και εντοπισμός σημείων ενδιαφέροντος για τις επόμενες καταδύσεις. Επίσης συγκεντρώθηκε φωτογραφικό υλικό.

Το πλοίο επικάθεται στον πυθμένα σε όρθια θέση. Είναι σχετικά άθικτο από πλώρα μέχρι και περίπου την μέση του. Το πρυμναίο μισό του σκάφους και του κυρίως καταστρώματος έχουν υποχωρήσει αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο, διατηρώντας πάντως το σχήμα του πλοίου. Η μεσαία υπερκατασκευή έχει και αυτή υποχωρήσει και πλέον υπάρχουν μόνο οι μπουλμέδες του πρώτου επιπέδου. Στα αμπάρια του πλοίου βρίσκεται ακόμη μέρος του φορτίου, βαρέλια για καύσιμα, στρατιωτικό υλικό και διάφορα εφόδια για τον Γερμανικό στρατό.

Η ορατότητα σήμερα ήταν μέτρια προς καλή. Το ναυάγιο συγκεντρώνει ένα πλήθος ζωής – μαγιάτικα και ροφοί είναι από τα μεγάλα ψάρια που συναντήσαμε.

——————–

First day’s diving. As expected the weather prohibited diving at the deep wreck dive sites which are located outside the bay of Adamas. As such, today’s diving took place at the wreck of “Artemis Pitta”, a 73.5 meter cargo steamer which was built in 1906. She was sunk during a RAF air strike on February the 21st 1943 in Adamas bay.

• Maximum depth: 45 meters

• Bottom time: 30 Min

• Run time: 60 minutes

• Diving gases: Timix 21/35, Nitrox 50 and O2

The dive objective was general exploration of the wreck and the identification of points of interest for subsequent dives. A large number of pictures were taken.

The wreck lies on an upright position. The forward section from the bow to amidships is relatively intact. The aft half of the hull and the main deck have collapsed, however the ship’s general shape still remains. The superstructure has also collapsed but the first deck bulkheads still stand. Part of her cargo can still be found inside the holds including fuel drums, military and general supplies destined for the German army.

The wreck attracts a large variety of marine life, including schools of jacks and large groupers. Today’s visibility was fair to good.


Day 0: 20.09.2007

20 September 2007

Άφιξη και των τελευταίων μελών της αποστολής μαζί με καταδυτικό υλικό. Δύο οχήματα γεμάτα με φιάλες, εξοπλισμό, δύο αεροσυμπιεστές και τρία scooters. Τα δυο σκάφη μας, ένα τρεχαντήρι δώδεκα μέτρων και ένα RIB 7.40, ήταν ήδη στη Μήλο.

Επίσης, είκοσι επτά φιάλες των πενήντα λίτρων γεμάτες με ήλιο και οξυγόνο μας περίμεναν στο υπόστεγο του Ναυτικού Ομίλου Μήλου. Ο χώρος αυτός μας παραχωρήθηκε για τη στέγαση του εξοπλισμού μας κατόπιν συνεννοήσεων με τον Δήμαρχο της Μήλου, Γιώργο Τσαΐνη και τον πρόεδρο του Λιμενικού Ταμείου Παντελή Κουντουράκη οποίοι ανταποκρίθηκαν άμεσα προσφέροντας πολύτιμη βοήθεια.

Η δουλειά για να διαμορφώσουμε τον χώρο ήταν αρκετή και μας πήρε σχεδόν όλη την ημέρα. Μεγάλη υποστήριξη μας προσέφερε ο Αντρέας Βήχος από το Λιμενικό Ταμείο , ο άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα μας σε ότι χρειαστούμε.

Η υπόλοιπη μέρα αφιερώθηκε σε ετοιμασίες εξοπλισμού και σχεδιασμό των καταδύσεων της εβδομάδας λαμβάνοντας υπόψη μας τον ραγδαία επιδεινούμενο καιρό.

——————–

The last members of the team arrive on the island by ferry with two 4×4 vehicles full of cylinders, diving kit and three DPVs. Our two boats, a 12 meter wooden traditional Greek boat and a 7.40m RIB are already at Milos. Twenty-seven 50L (J-size) helium and oxygen cylinders have also been placed in a shed at the Milos Yachting Club. This space has generously been provided for the safe storage of our equipment by the mayor of Milos, George Tsainis and the president of the Harbour authority, Padelis Koudourakis, whose help has proven invaluable.

The task of rearranging the area where all the equipment is stored took a large part of the day. Support was also provided by Andeas Vihos, from the Harbour Authority, who was at help anytime of the day.

The rest of the day was dedicated to setting up the diving equipment and planning of the week’s diving, always keeping in mind the constant deterioration of the weather.